“SBV chào bán tín phiếu sẽ làm thị trường sập mạnh” – Một lầm tưởng tai hại
SBV chính thức đăng tin chào thầu bán tín phiếu cuối phiên giao dịch ngày 11/3 đã đẩy thị trường đi tiếp vào trạng thái giảm điểm. Trước đó tin đồn đã xuất hiện vào đầu phiên GD thứ 6 tuần trước khiến cho thị trường giảm 21.11 điểm với khối lượng bán rất cao, đạt 1.3 tỷ đơn vị. Mặc dù tin bán tín phiếu chính thức công bố nhưng điểm tích cực là biên độ giảm là không nhiều, chỉ giảm -11.86 điểm, trong khi khối lượng giao dịch cũng thu hẹp rất nhiều, chỉ còn 923 triệu đơn vị (giảm vol 29.5%), trong khi nhiều cổ phiếu sản xuất và bất động sản công nghiệp cũng như nhiều cổ phiếu họ viettel và một số cổ phiếu bán lẻ vẫn tăng giá, thậm chí tăng rất mạnh. Những điều này cho thấy là thị trường vẫn vững vàng. Nhìn thuần tuý hành động của Vnindex, ta thấy rằng thị trường đón nhận thông tin này một cách khá bình thường, bình thản, không hề thấy hiện tượng bán tháo mạnh mẽ trong phiên ATC, đây là một điểm rất quan trọng cho thấy tình trạng sức khoẻ của thị trường là tốt.
Chỉ đơn thuần tư duy logic thì giai đoạn đầu năm khi mà kinh tế đang bắt đầu tốt lên thì SBV sẽ phải duy trì các chính sách hỗ trợ kinh tế để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cả năm. Chuyện chào bán tín phiếu trên Thị trường 2 (liên ngân hàng) này không đồng nghĩa với việc đảo chiều thắt chặt chính sách tiền tệ trên Thị trường 1 (dân cư và doanh nghiệp). Nghiệp vụ này chỉ mang ý nghĩa tạm thời hút bớt thanh khoản VND dư thừa ở hệ thống ngân hàng trong bối cảnh tăng trưởng huy động cao hơn tăng trưởng tín dụng đầu năm, từ đó nâng mặt bằng lãi suất liên ngân hàng (VNIBOR) để thu hẹp chênh lệch lãi suất âm giữa VND và USD, giúp hạ nhiệt áp lực đầu cơ tỷ giá. Việc hút tín phiếu chỉ đáng lo nếu đi kèm với động thái tăng lãi suất điều hành hoặc hút thanh khoản quy mô quá lớn kéo dài làm dâng mặt bằng lãi suất huy động và cho vay đối với doanh nghiệp, tiêu dùng. Còn khi nghiệp vụ này chỉ gói gọn ở việc điều tiết lãi suất trên Thị trường 2 và không làm tăng lãi suất cho vay trên Thị trường 1, thì định hướng chính sách tiền tệ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế vẫn giữ nguyên, do đó không làm thay đổi xu hướng trung hạn của thị trường chứng khoán. Quan sát phản ứng của thị trường, thấy rằng từ lúc ra tin chính thức trước phiên ATC tầm 15 – 20 phút thì thị trường mở rộng đà giảm đôi chút, nhưng vào ATC lại không thấy đẩy mạnh đà bán mà cầu mua vẫn hấp thụ tốt, biên độ giảm và khối lượng bán đều thu hẹp mạnh, nhiều nhóm cổ phiếu vẫn tăng rất tốt, thống kê giao dịch cho thấy khối tự doanh và các quỹ vẫn mua ròng, dẫn đến ảnh hưởng tâm lý của việc hút tín phiếu này sẽ sớm qua đi để thị trường ổn định trở lại.
Lật lại đợt phát hành tín phiếu mạnh vào đầu năm 2023, diễn ra từ tháng 2 đến 15 tháng 3, cơ quan quản lý tiền tệ đã liên tục hút ròng thanh khoản hệ thống qua kênh tín phiếu 7 ngày và 91 ngày. Tổng cộng, NHNN đã hút ròng lên tới 210.000 tỷ đồng trong giai đoạn đó (với tổng lượng phát hành khoảng 319.000 tỷ đồng kỳ hạn 7 ngày và hơn 90.000 tỷ đồng kỳ hạn 91 ngày; số tiền kỳ hạn 91 ngày đến giữa tháng 5 và đầu tháng 6/2023 mới đáo hạn trả lại thị trường – chi tiết xem link bên dưới). Bản chất đợt phát hành tín phiếu tháng 2 – 3/2023 là nghiệp vụ trung hòa (sterilization) lượng tiền VND lớn vừa được NHNN bơm ra khi mua ròng khoảng 6 tỷ USD bổ sung dự trữ ngoại hối trong bối cảnh tỷ giá hạ nhiệt đầu năm, khác hẳn với đợt phát hành 360.349 tỷ đồng tín phiếu 28 ngày vào tháng 9 – 10/2023 nhằm phòng vệ tỷ giá khi chỉ số DXY tăng nóng vượt 106. Giai đoạn tháng 2 – 3/2023 thị trường chỉ đi ngang biên độ hẹp, sau đó bước vào sóng tăng mạnh tới tận đầu tháng 9. Đây là dẫn chứng lịch sử quan trọng để chúng ta hiểu rõ rằng không phải cứ phát hành tín phiếu thì thị trường sẽ sập, mà phải phân biệt rõ bối cảnh điều hành trên Thị trường 2 và xem nghiệp vụ đó có làm tăng lãi suất cho vay trên Thị trường 1 hay không. Theo logic vĩ mô, giai đoạn đầu năm ưu tiên phục hồi kinh tế nên chính sách tiền tệ trên Thị trường 1 vẫn duy trì mặt bằng lãi suất thấp để kích thích tiêu dùng và sản xuất. Bên cạnh đó, cầu tín dụng đang ấm dần lên cũng sẽ tự nhiên hấp thụ bớt thanh khoản VND dư thừa trong hệ thống ngân hàng.
Chi tiết đơn bán tín phiếu chân sóng đầu năm 2023 xem tại link ở đây
Bộ phận phân tích của Công ty chứng khoán BSC cũng rất nhanh chân khi làm 1 bảng thống kê các lần chào bán tín phiếu của SBV từ 2018 đến hết 2023. Kết quả từ bảng bên dưới và xem lại xu hướng thị trường giai đoạn tương ứng, ta thấy việc SBV hút tín phiếu không có mối tương quan với các đợt thị trường giảm mạnh. Hầu hết chúng ta chỉ thực sự quan tâm đến việc chào bán tín phiếu của SBV sau cú hút ròng tháng 9 và 10 năm 2023, khi mà thị trường sập mạnh sau khi SBV hút lượng tín phiếu lớn. Thực tế, con sóng năm 2023 là con sóng tăng giá đồng loạt, nóng bỏng, do thị trường sập sâu năm 2022 làm giá cổ phiếu rất rẻ và chủ các doanh nghiệp phải ôm lại rất nhiều, đồng thời tiền bị nghẽn không biết ngày nào mới ra được nền kinh tế, hai điều này đã kích hoạt một con sóng đầu cơ khổng lồ. Vào giai đoạn đó, nhiều doanh nghiệp đặc biệt là BDS có nhu cầu rút lượng lớn tiền qua kênh chứng khoán để đảo nợ và dàn xếp các khoản nợ, nên họ bán ra rất nhiều, khiến thị trường mỏng manh dễ vỡ. Con sóng lúc đó cũng chỉ là sóng đầu cơ tiền rẻ, không hề có ảnh sáng tăng trưởng cuối đường hầm như bây giờ, nên lại càng dễ vỡ, vì thiếu niềm tin bền vững vào triển vọng kinh tế và triển vọng thị trường dài hạn. Nên khi SBV hút mạnh tín phiếu sau khi thị trường đạt đỉnh khi đó là thị trường sập ngoài cả sức tưởng tượng. Điều này gây ra lầm tưởng rằng cứ có chào bán tín phiếu thì thị trường sẽ sập, đây là một cái lầm tưởng khá tai hại.
Kết luận: Anh chị đang cầm hàng tốt thì cứ ôm tiếp, không cần để ý đến việc SBV hút tín phiếu, vì khả năng cao SBV chỉ hút vài chục nghìn tỷ chứ không hút nhiều, chỉ đủ để giảm tỷ giá, chứ không ảnh hưởng đến lãi suất cho vay. Hàng tốt là các cổ phiếu giữ trend tốt, có câu chuyện hấp dẫn, không vị phạm các quy tắc quản trị rủi ro.
