KHI VINHOMES “ BIẾT ĐỦ” VÀ TÁI ĐỊNH NGHĨA TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI

Trong nhiều năm qua, câu chuyện về bất động sản luôn là tâm điểm của mọi làn sóng kinh tế tại Việt Nam. Đất đai từ một tư liệu sản xuất nền tảng đã biến thành công cụ đầu cơ, thành thước đo cho sự giàu có. Thế nhưng, một nền kinh tế không thể vững chãi nếu chỉ đứng trên những bờ cát của thị trường địa ốc. Chính vào thời điểm xã hội đang trăn trở tìm lối đi thoát khỏi sự phụ thuộc vào đất đai, quyết định bất ngờ của Vinhomes, nhà phát triển bất động sản lớn nhất cả nước, về việc chính thức dừng mở rộng quỹ đất tại thị trường trong nước đã tạo nên một cơn địa chấn truyền thông và tư duy. Đây không thuần túy là một chiến lược tái cơ cấu kinh doanh, mà nhìn từ góc độ xã hội, hành động này như một tiếng pháo hiệu thức tỉnh về mô hình phát triển kinh tế, vai trò của những tập đoàn tư nhân lớn và bản chất đích thực của trách nhiệm xã hội.

1. Hệ lụy và sự méo mó của các nguồn lực quốc gia

Để hiểu được tầm ảnh hưởng từ quyết định của Vinhomes, trước hết cần nhìn thẳng vào thực trạng nhức nhối của nền kinh tế Việt Nam. Ai cũng biết, một nền kinh tế nếu chỉ cạp đất mà ăn rồi nó sẽ đi về đâu? Đất đai là nguồn tài nguyên hữu hạn, nó không tự sinh sôi để tạo ra của cải vật chất thực tiễn nếu không được tích hợp với hàm lượng công nghệ, lao động sản xuất và tri thức. Khi cả xã hội từ người dân, doanh nghiệp cho đến các dòng vốn lớn đều đổ xô vào bất động sản với tư duy “buôn đất làm giàu nhanh”, một hệ lụy tất yếu sẽ xảy ra: các thành phần kinh tế còn lại như công nghiệp chế tạo, nông nghiệp công nghệ cao, khoa học kỹ thuật và dịch vụ sáng tạo sẽ bị bỏ quên. Ai sẽ là người làm, ai sẽ là người kiến tạo các giá trị cốt lõi mang tính nội lực cho quốc gia khi nguồn lực xã hội bị thắt nút hoàn toàn vào các khối bê tông?

Nghiêm trọng hơn, bất động sản luôn là ngành thâm dụng vốn cực kỳ lớn. Nếu nguồn vốn tín dụng ngân hàng, mạch máu của toàn bộ nền kinh tế, chỉ tập trung bơm vào bất động sản, quả bóng này bao giờ sẽ vỡ? Một khi dòng tiền bị đóng băng trong những đại dự án bỏ hoang hay các cơn sốt đất ảo, hệ thống tài chính quốc gia sẽ phải đối mặt với rủi ro mang tính hệ thống. Khi giá đất bị đẩy lên cao mãi một cách phi thực tế, hệ quả đau lòng nhất chính là việc những người có nhu cầu mua ở thực, những người lao động, những người trẻ đang cống hiến từng ngày cho đất nước, bao giờ mới có cơ hội sở hữu một mái nhà?

Quyết định của Vinhomes diễn ra trong bối cảnh giá nhà tại các đô thị lớn đã vượt quá xa thu nhập trung bình của đại đa số người dân, biến giấc mơ an cư lạc nghiệp trở thành thứ xa xỉ phẩm, gây mất cân bằng an sinh xã hội một cách trầm trọng.

2. Tiếng pháo hiệu: Sự chuyển dịch từ khẩu hiệu sang hành động thực chất

Giữa bối cảnh thị trường địa ốc đang quay cuồng trong vòng xoáy giá cả và tích lũy quỹ đất, thông điệp từ Vinhomes, khẳng định doanh nghiệp sẽ ngưng việc mở rộng quỹ đất tại Việt Nam giống như một gáo nước lạnh làm bừng tỉnh thị trường. Sự kiện này có ý nghĩa như tiếng pháo hiệu khiến xã hội và giới kinh doanh bất động sản thức tỉnh. Đã đến lúc cần có sự thay đổi mạnh mẽ về mặt hành động chứ không phải chỉ là tư duy hay những khẩu hiệu suông.

Nhiều năm qua, từ nghị trường cho đến các diễn đàn kinh tế, các khái niệm như “phát triển bền vững”, “điều tiết thị trường”, “hướng về nhu cầu thực” đã được các quan chức, doanh nhân và nhân dân bàn luận, mổ xẻ đến mức quá tải. Tuy nhiên, giữa lời nói và hành động luôn tồn tại một khoảng cách mênh mông khi các chủ đầu tư vẫn âm thầm chạy đua thâu tóm đất đai, để chờ thời tăng giá. Việc nhà phát triển bất động sản số một Việt Nam tuyên bố “biết đủ” và chủ động dừng lại, chính là bước chuyển dịch mang tính tiên phong hành động.

3. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp từ góc nhìn Vinhomes

Hành động dừng mở rộng quỹ đất của Vinhomes còn mở ra một góc nhìn về khái niệm Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (Corporate Social Responsibility – CSR).

Lâu nay, đa số mọi người vẫn thường đóng khung CSR trong các hoạt động mang tính bề nổi như làm từ thiện, xây nhà tình nghĩa, phát quà cứu trợ hay tài trợ các chiến dịch bảo vệ môi trường. Những việc làm đó tốt, nhưng chưa đủ, và đôi khi bị lạm dụng như một hình thức truyền thông đánh bóng tên tuổi của doanh nghiệp.

Đối với các doanh nghiệp lớn, đặc biệt là các tập đoàn có tầm ảnh hưởng mang tính quốc gia, trách nhiệm xã hội trước hết và quan trọng nhất phải là “nghĩa vụ tuân thủ”. Nghĩa vụ này bao hàm việc tuân thủ nghiêm túc pháp luật, các chuẩn mực đạo đức kinh doanh, và quan trọng hơn cả là quản trị rủi ro an toàn cho toàn hệ thống tài chính lẫn xã hội. Khi một doanh nghiệp bất động sản lớn ý thức được rằng việc tiếp tục thâu tóm quỹ đất sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng sốt đất, hút cạn dòng vốn tín dụng của các ngành nghề khác và đẩy giá nhà vượt ngưỡng chịu đựng của xã hội, thì việc chủ động dừng lại chính là hành động tuân thủ đạo đức kinh doanh ở cấp độ cao nhất. Vinhomes thấu hiểu rằng việc họ điều tiết hành vi của mình, tập trung chuyển hướng sang đa dạng hóa sản phẩm bao gồm cả nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê để phục vụ số đông, là cách tốt nhất để bảo vệ sự ổn định vĩ mô, giảm thiểu rủi ro đổ vỡ bong bóng tài chính cho toàn bộ xã hội.

4. Mối quan hệ giữa quy mô doanh nghiệp và tầm vóc của trách nhiệm

Nhìn rộng hơn từ câu chuyện của Vingroup, chúng ta thấy rõ một quy luật tất yếu của sự phát triển: quy mô doanh nghiệp luôn tỉ lệ thuận với trách nhiệm xã hội. Khi doanh nghiệp còn ở quy mô nhỏ, mang tính chất khởi nghiệp hay gia đình, sự được mất, thành bại của các quyết định kinh doanh suy cho cùng chỉ tác động trực tiếp đến cá nhân người chủ và gia đình họ. Ở giai đoạn này, họ chỉ cần có trách nhiệm với bản thân và những người xung quanh là đủ.

Tuy nhiên, khi doanh nghiệp phát triển lên một quy mô khổng lồ, có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến huyết mạch kinh tế, trách nhiệm của những người điều hành cũng phải mở rộng tương xứng. Một quyết định sai lầm, một sự sụp đổ hay khủng hoảng của một tập đoàn lớn không còn là câu chuyện riêng của một hội đồng quản trị, mà nó sẽ kéo theo hiệu ứng domino kinh hoàng, ảnh hưởng vô cùng mạnh mẽ đến cuộc sống của hàng vạn người lao động, hàng nghìn doanh nghiệp đối tác trong chuỗi cung ứng, hệ thống ngân hàng tài chính và hàng triệu gia đình trong xã hội.

Quyết định dừng mở rộng quỹ đất tại thị trường Việt Nam của Vinhomes không đơn thuần là một bước lùi chiến thuật, mà là một bước tiến dài về mặt tư duy và trách nhiệm của doanh nghiệp dẫn đầu. Nó là lời giải cho bài toán nhức nhối về sự méo mó của nền kinh tế dựa vào đất đai, đồng thời đặt ra một chuẩn mực mới cho văn hóa kinh doanh tại Việt Nam.

Bài học từ Vinhomes và Vingroup cho thấy, đỉnh cao của sự phát triển doanh nghiệp không phải là chiếm trọn thị trường bằng mọi giá, mà là việc “biết đủ” để tạo không gian cộng sinh, biết đặt sự an toàn và phồn vinh của xã hội lên trên lợi ích cục bộ. Tiếng pháo hiệu đã nổ, và giờ đây, xã hội đang chờ đợi những hành động tiếp theo từ giới kinh doanh và các chính sách vĩ mô, để dòng vốn và các nguồn lực quốc gia thực sự được trả về cho những giá trị sản xuất thực chất, đưa đất nước vững vàng tiến vào kỷ nguyên phát triển bền vững và nhân văn.