LÝ DO MỸ ĐÁNH THUẾ CAO VỚI VIỆT NAM

ĐÒN MẶC CẢ CHIẾN LƯỢC, CHẮC CHẮN KHÔNG MUỐN RÚT CHUỖI CUNG ỨNG

Phân tích từ TSI – Reasearch

Việc Hoa Kỳ tuyên bố áp mức thuế trung bình lên tới 46% đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam trong năm 2025 đang tạo nên làn sóng lo ngại trong cộng đồng doanh nghiệp và giới đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, phân tích kỹ lưỡng cho thấy, đây không phải là động thái nhằm triệt tiêu chuỗi cung ứng từ Việt Nam, càng không phải để chuyển toàn bộ sản xuất trở lại nội địa Hoa Kỳ như một số tuyên bố chính trị. Thay vào đó, các dấu hiệu từ cả Washington và Hà Nội đều cho thấy đây là một nước cờ đàm phán có tính toán – một cách “giơ roi cao nhưng đánh khẽ” nhằm buộc các đối tác thương mại ngồi vào bàn thương lượng theo điều kiện của Mỹ.

Trước hết, cần khẳng định rằng việc đưa chuỗi cung ứng trở lại Mỹ là một mục tiêu phi thực tế trong điều kiện hiện nay. Chi phí sản xuất tại Mỹ hiện cao gấp 5–10 lần so với các quốc gia châu Á như Việt Nam. Mỹ cũng thiếu hụt nghiêm trọng lao động phổ thông có kỹ năng phù hợp với mô hình sản xuất theo ca kíp – vốn là nền tảng cho ngành công nghiệp lắp ráp. Thêm vào đó, chuỗi cung ứng ngành phụ trợ hiện đã định hình và tập trung tại châu Á trong nhiều thập kỷ qua. Bất kỳ ý tưởng nào về việc “tái nội địa hóa toàn diện” đều sẽ gặp phải rào cản về chi phí, nhân lực và thời gian.

Thứ hai, nếu Mỹ thực sự đưa sản xuất về nước trong bối cảnh đang bị các đối tác lớn như Liên minh châu Âu, Trung Quốc và Canada áp thuế trả đũa thì chính hàng hóa sản xuất tại Mỹ cũng sẽ bị mất lợi thế cạnh tranh nghiêm trọng. Đó là một thế cờ “tự bắn vào chân”, khi doanh nghiệp Mỹ phải chịu cả chi phí sản xuất cao và rào cản thương mại toàn cầu.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia nhìn nhận việc áp thuế với Việt Nam không gì khác hơn là một đòn mặc cả thương mại – có mục tiêu cụ thể là gây sức ép để Việt Nam tăng nhập khẩu hàng Mỹ, như máy bay Boeing, khí hóa lỏng LNG, nông sản và các công nghệ cao. Đây là một chiến lược từng được sử dụng thành công với Trung Quốc và Mexico trong nhiệm kỳ trước của ông Trump: áp thuế cao, kích hoạt đàm phán, và nới lỏng khi đạt được thỏa thuận.

Điều đáng chú ý là chỉ một ngày sau khi tuyên bố mức thuế 46%, Nhà Trắng đã công bố danh sách hàng trăm mặt hàng được miễn thuế – trong đó có nhiều sản phẩm thiết yếu. Động thái này cho thấy rõ chiến lược “giơ roi cao – đánh khẽ”, sử dụng thuế quan như một công cụ mặc cả, không phải là chính sách thương mại mang tính tiêu diệt. Việc miễn thuế hàng thiết yếu cũng giúp Mỹ kiểm soát lạm phát nội địa trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng (CPI) vẫn chưa trở lại ngưỡng mục tiêu 2%.

Hiện tại, các kênh đàm phán cấp cao giữa Mỹ và Việt Nam đã được kích hoạt. Các cơ quan như Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao Việt Nam đang phản ứng nhanh chóng, cho thấy hai bên đều có nhu cầu duy trì quan hệ kinh tế ổn định, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ đang muốn tăng cường ảnh hưởng tại khu vực châu Á–Thái Bình Dương để đối trọng với Trung Quốc.

Thêm vào đó, một lợi thế chiến lược của Việt Nam là quốc gia này đã ký kết 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) với các nền kinh tế lớn trên thế giới, bao gồm cả CPTPP, EVFTA, RCEP và UKVFTA. Việc đặt sản xuất tại Việt Nam cho phép các tập đoàn Mỹ sản xuất hàng hóa mang nhãn “Made in Vietnam”, từ đó tiếp cận các thị trường lớn với mức thuế ưu đãi, đồng thời tránh được thuế trả đũa từ các quốc gia đang có mâu thuẫn thương mại với Mỹ. Nói cách khác, Việt Nam đang trở thành một “điểm trú ẩn thuế quan” lý tưởng trong thời đại chiến tranh thương mại leo thang.

Từ toàn cảnh trên, có thể khẳng định rằng Mỹ không thực sự muốn rút chuỗi cung ứng khỏi Việt Nam. Thay vào đó, việc áp thuế là một nước đi chiến thuật nhằm mở đường cho các thỏa thuận thương mại song phương. Doanh nghiệp và nhà đầu tư cần nhìn nhận bản chất vấn đề một cách bình tĩnh, tránh các phản ứng cảm tính hoặc rút lui vội vàng. Những ngành hàng trọng yếu của Việt Nam như điện tử, dệt may, thủy sản… vẫn có nhiều dư địa để được bảo vệ thông qua đàm phán nếu đi đúng hướng.

Đòn thuế vì vậy không nên được hiểu như một dấu chấm hết cho chuỗi cung ứng Việt – Mỹ, mà đúng hơn là tiếng gõ cửa vào phòng họp đàm phán giữa hai bên.

Chi phí lao động cao nếu sản xuất tại Mỹ + rào cản nhân lực không thể tăng ca làm kíp chăm chỉ như VN + thuế trả đũa của các nước lớn khác bị Mỹ áp thuế + ưu thế FTA của VN + địa chính trị khiến Mỹ không thể và không nên rút chuỗi cung ứng khỏi Việt Nam. Điểm quan trọng nhất là 1 quốc gia giàu mạnh phải xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài. Tôi tin là sẽ không có chuyện các tập đoàn lớn của Mỹ kéo quân từ VN về nước vì 1 loạt các rào cản trên.

CÀNG KHÔNG CÓ CHUYỆN ĐÁNH THUẾ ĐỂ KÉO FDI SANG CÁC NƯỚC KHÁC

Các đối thủ trực tiếp về thu hút FDI CỦA vn tại ASEAN có Thái Lan, Indonesia, Philippines, Malaysia. Đối thủ lớn toàn cầu LÀ Ấn Độ (sản xuất quy mô lớn), Mexico (gần Mỹ).

Việt Nam nổi bật ở đâu trong nhóm này?

– Chi phí cạnh tranh nhưng năng suất khá. – Ổn định chính trị – điều mà Thái, Indo, Phi còn thiếu. – Gần Trung Quốc – thuận lợi nhập linh kiện. – Thế mạnh trong công nghiệp điện tử, bán dẫn, dệt may – chuỗi đã hình thành. – Điều quan trọng nhất của VN là FTA dày đặc, chơi với tất cả các nước lớn. Mỹ muốn sản xuất hàng hóa ra bán được cho các nước đấy thì phải có VN.

Không thể có chuyện Mỹ đánh thuế VN để kéo FDI về Mỹ, càng không thể có chuyện đánh thuế VN để thu vài đồng thuế vì thuế cao như vậy ai xuất sang Mỹ nữa mà thu thuế. Càng không có chuyện làm 1 việc vô nghĩa chỉ để các DN Mỹ phải bê nhà máy sang nước thứ 3.

Agentina vừa đám phán 10% về 0%. Biết đâu nay mai VN cũng từ 46% về 0%.

TUYÊN BỐ MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM

Ở đây, TÔI không bàn đến việc bán hay mua chứng khoán, mà bàn về khả năng thoát khỏi một nguy cơ của quốc gia.