FED CÓ THẮT CHẶT TIỀN TỆ TRONG NỬA CUỐI NĂM 2026?

CPI toàn phần của Mỹ đã tăng 0,5% trong tháng 5/2026, kéo tỷ lệ lạm phát năm nay lên mức 4,2%. Đây là mức lạm phát cao nhất được ghi nhận kể từ tháng 4/2023. Đồng thời, đây cũng là lần đầu tiên trong vòng ba năm qua lạm phát của Mỹ vượt mốc 4%. Mặc dù lạm phát toàn phần tăng nóng, lạm phát lõi lại có dấu hiệu bớt căng thẳng hơn. Nếu loại bỏ hai nhóm mặt hàng có biến động lớn là thực phẩm và năng lượng, chỉ số CPI lõi chỉ tăng 0,2% trong tháng 5. Con số này thấp hơn dự báo 0,3% của giới tài chính và giảm so với mức tăng 0,4% của tháng trước. Mức tăng CPI lõi so với cùng kỳ năm ngoái ở mức 2.9%.

Câu hỏi bây giờ được nhà đầu tư quan tâm nhất là: FED liệu có thắt chặt tiền tệ trong nửa năm còn lại của 2026 hay không?

FED là ông trùm của các Ngân hàng trung ương, nên hành động của họ sẽ tác động mạnh đến thị trường tài chính toàn cầu. Nhìn lại lịch sử chính sách điều hành xuyên suốt của FED trong vài chục năm qua, thấy một xu hướng rất rõ ràng.

I. Kể từ sau những năm 80s, FED chủ yếu duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng, đây là động lực chính hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế khi các động lực về tiêu dùng, đầu tư của nền kinh tế Mỹ chững lại. Đặc điểm của chính sách tiền tệ nới lỏng trong thời kỳ này có 3 đặc thù: Lãi suất thấp, Cung tiền tăng mạnh và Vòng quay tiền chậm. Đây là một xu thế kéo dài hàng chục năm qua.

1. Lãi suất thấp : Ngoại trừ những giai đoạn ngắn cần thắt chặt tiền tệ để kiềm chế lạm phát, thì sau đó lãi suất lại lao dốc, xu thế này kéo dài suốt nhiều thập kỷ đến nay. Chính sách thắt chặt gần nhất là giai đoạn 2022 – 2024 sau sự kiện Covid-19. Và khi mục tiêu về lạm phát trở lại mức chấp nhận được, FED nhanh chóng cắt giảm lãi suất trở lại từ tháng 9/2024 – tiếp tục quá trình nới lỏng tiền tệ trước đó.

2. Cung tiền tăng mạnh: Giai đoạn gần đây nhất, để hỗ trợ nền kinh tế và thanh khoản thị trường bị ảnh hưởng bởi Covid-19, FED duy trì việc bơm tiền rất mạnh. Cung tiền M1, M2 tăng dựng đứng trong năm 2020 – 2021. Sau quá trình nới lỏng cực độ đó lạm phát tăng cao, FED thắt chặt tiền tệ. Ngoài việc tăng lãi suất trong năm 2022, thì việc thắt chặt Cung tiền được triển khai song song. Biện pháp ngay lập tức có hiệu quả, lạm phát đã được kiểm soát và đưa về mức thấp (gần 2% theo mục tiêu), và cũng chỉ chờ có vậy, FED đã nhanh chóng nới lỏng tiền tệ trở lại.

Bảng TKTS của FED đã bắt đầu mở rộng trở lại từ cuối năm 2025, tuy tốc độ chưa quá nhanh nhưng kết hợp với các yếu tố địa chính trị, thuế quan cũng khiến cho cung tiền M1 và M2 ở trên tăng trở lại, nhất là M2 đã vượt đỉnh so với thời kỳ Covid-19. Cùng với giảm lãi suất, việc mở rộng bảng TKTS và tăng Cung tiền là dấu hiệu rõ nhất của chính sách tiền tệ nới lỏng.

TTCK Mỹ, và các TTCK Phát triển trong năm 2025 đến đầu 2026 vẫn thăng hoa là vì thế. Tổng thống Trump là tín đồ của chính sách này: Ông liên tục thúc FED giảm lãi suất, tăng cung tiền để đạt được các mục tiêu tăng trưởng, bao gồm cả TTCK. Có ông Trump bảo kê cho rồi, FED càng không cần kiêng nể.

3. Vòng quay tiền chậm. Để lạm phát xảy ra, tốc độ quay vòng tiền cũng phải đủ lớn, đây là điều kiện đủ của lạm phát không chỉ mỗi việc bơm tiền. Vòng quay tiền của Mỹ sau nhiều năm giảm sâu, thì bắt đầu tăng trở lại từ nửa đầu năm 2021 (Khi có vắc -xin Covid-19 làm tiêu dùng, thương mại bùng nổ trở lại), lúc ấy lạm phát mới vọt lên thật sự. Nhưng số liệu từ Q3/2024 đến nay, vòng quay vốn này gần như chỉ đi ngang, giữ một vị trí ổn định, không có dấu hiệu tăng tiếp. Nên điều kiện đủ để lạm phát lõi tăng mạnh là chưa có.

CPI Lõi của Mỹ so với cùng kỳ chỉ ở mức 2.9%, thấp hơn dự báo có thể vì nguyên nhân này. Thậm chí còn giảm so với mức tăng của tháng trước. FED thường sẽ theo dõi CPI lõi và chỉ số PCE để ra quyết định, hiện 2 chỉ số này chưa có gì đáng báo động để FED phải hành động gấp cả. Xu hướng của đường Cung tiền và Vòng quay tiền vẫn đường ai nấy đi, chưa nảy tín hiệu đường Cung tiền gập xuống và Vòng quay tiền bật lên thì lạm phát lõi chắc chắn vẫn được kiểm soát tốt.

II. Tương quan giữa giá Dầu – Lạm phát – Lãi suất

Biểu đồ này cho thấy, giá dầu có tác động không nhỏ đến lạm phát (chi phí đẩy), nhưng không hoàn toàn là yếu tố chi phối lạm phát. Có nhiều giai đoạn, giá Dầu tăng rất mạnh nhưng diễn biến của lạm phát không tăng tương ứng.

Lạm phát về cơ bản là một hiện tượng tiền tệ, nó xuất hiện khi tốc độ bơm tiền vào lưu thông diễn ra nhanh hơn tốc độ tạo ra hàng hóa. Siêu lạm phát là khi tốc độ tăng tiền quá nhanh làm tiền quá nhiều so với hàng hóa. Gần đây nhất là giai đoạn Covid-19, khi tốc độ bơm tiền quá nhanh mới dẫn đến lạm phát cao, buộc FED phải thắt chặt tiền tệ quyết liệt (Vừa giảm cung tiền, vừa tăng lãi suất).

Kết luận trên đây là gì:

Chưa có dấu hiệu và nguy cơ lạm phát lõi của Mỹ sẽ bật tăng mạnh để buộc FED phải thắt chặt tiền tệ trong ngắn hạn. Một khi giá dầu hạ nhiệt, chắc chắn FED sẽ lại tiếp tục chính sách nới lỏng tiền tệ đã và đang kéo dài hàng chục năm qua. Đây là một xu thế tất yếu, khó thay đổi.